Charrando con Fernando Blas
- Resumen d'una clamada an que Fernando Blas nos ha contau bellas cosas d'a chen de Pandicosa y a suya amabilidat:
En i hai de tot, pero por un regular os panticutos s'han portau mui bien con éls. I eba una familia que sabeban muitas luengas, que eban feito muitos biaches, que uno d'os chirmans sabeba mesmo oczitano, y ixos yeran mui argüellosos de parlar o panticuto y fer-lo bien.
A resta d'a chen de más de 35 u 40 años lo charran toz.
As mullers puede estar que una mica menos, pero han puesto grabar mesmo a un choben de 34 años con una competenzia lingüistica buena.
O tema con os más chobens ye mal. Ya no lo charran ni lo aprenden.
En os días d'as grabazions, se fazió una fiesta d'achermanamiento con un lugar de Franzia y los combidón a tot o equipo d'imbestigazión, acompañans y grabazion a minchar chuntos. Diz que les dión unas ostras... de buenas y de finetas que en yeran...
- Nos contó un chicot repaso por días y o que s'eba feito cada día:
Biernes: Se graba a Fernando Otal, de Barbenuta, conoxiu mundialmén, y a ixa familia de tres chirmans que parixe que charran panticuto bien denso.
Sabado: Se fa una chicota pelicula por as carreras d'o lugar. Con una camara mobil de Modelika, y puyando-ie a más tecnicos, de puede fer una chicota representazión en panticuto. Ixo quitó muito tiempo por o tema d'as repetizios y tomas tipicas d'os rodaches.
Pero a chen mui maja y con ganas de fer cosas. Parixe que qui quiere charrar y aprender allí panticuto, lo puede fer con normalidat.
Tamién actuón as mullers y cantón jotas.
Domingo: se grabó a más chen de por allí, con atros eszenarios y puestos.
En resumen, que grabón a chen de cuasi toda a bal, dende O Pueyo dica a chobens de Sallén.
L'ayuntamiento se portón chenial, y i abió más requesta que no pensaban de chen, de periodistas, d'articlos que se'n fazión en os meyos de comunicazión, como Heraldo, Pirineo Aragonés, Radios, Periodicos...
- Bels temas lingüisticos y curiosidaz.
-Os articlos son tanto "os", "ros" (zaga bocal) como "es". Parixe que "es" ye más común que no pensaban.
-"Gosar" como berbo auxiliar (tipo chistabín)
-"Bel", "bela" (con simplificazión d'a cheminada), y "bela un" con conserbazión d'o morfo de femenino.
-Adaptazión aragonesas como "chuerga".
-Rasgos zentrals como articlos, partizipio en -to u condizional en -rba que no son mica comuns en o dominio lingüistico aragonés ni sisquiera posibles beluns en o estandar, pero que encara se conserban en ixa bal con total bichenzia.
-"Guaire" gramaticalizau chunto con "mui", asinas que se diz: "no ye mui guaire". Pero encara i eba una persona que lo feba serbir bien.
-"Mica" con a balor de "nunca" tipica d'os dialectos orientals.
-Oczitanismos (u no) como "botura", "archen"... Con o tema d'archen cal recordar que ye común en aragonés mediebal (argent).
En cheneral, y encara que ya se contaba con o mui buen treballo de Francho Nagore, trobón más elementos similars con as bals orientals que parixe que no i amanixeban. Ye, alabez, unatra d'as modalidaz an que caldría zentrar un estudio más fundo y detallau.
Grazias a Fernando Blas por o suyo tiempo, espero que continen con ixe treballo tan bueno (y poco conoxiu y espardiu) que fan.
Os bideos serán remataus d'editar en un mes.
fablapensador — 04-12-2005 17:28:19
Charrabís — 05-12-2005 13:32:48